Przewiń w lewo
Przewiń w prawo
Zwiń
Przegląd
1/2012
Noty o książkach
autor: Patryk Kencki
Noty o książkach
foto:

Wszyscy, którzy uczyli się historii teatru, mają w pamięci ruchome rzeźby przedstawiające ukrzyżowanego Chrystusa. Studenci kojarzą podręcznikowe fotografie figury z mszczonowskiego kościoła pw. św. Jana (zbiory Muzeum Archidiecezjalnego w Warszawie). Sympatycy teatru Dejmka pamiętają z kolei jej replikę wykonaną przez Annę Grabską.
Książkę poświęconą takim rzeźbom w religijnej kulturze średniowiecza przygotował Kamil Kopania. Jest on historykiem sztuki związanym z Uniwersytetem Warszawskim, ale także z lalkarską filią Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Białymstoku. Interdyscyplinarne zainteresowania autora pozwoliły na przyjęcie takiej perspektywy, dzięki której figury Chrystusa zostały poddane badaniom istotnym zarówno dla historii sztuki, jak i dla historii teatru. Ale horyzonty, które roztoczono w publikacji, są jeszcze szersze. Przypomina mi się tu konferencja Ustanawianie historii (2009) i referat profesor Ewy Domańskiej, w którym prelegentka zwracała uwagę na atrakcyjność uprawiania historii z perspektywy przedmiotu. W trakcie dyskusji uznaliśmy za oczywiste, że w tym kontekście niezwykle owocna może być refleksja nad lalką teatralną. Ruchome figury Chrystusa – przedmioty mające wymiar zarówno artystyczny, jak i inscenizacyjny – były jednocześnie obiektem kultu. Tego typu artefakty pozwalają więc na bardzo interesujące ukazanie dziejów kultury.
Tom składa się z sześciu rozdziałów. Kopania najpierw przedstawia stan i przedmiot badań, następnie poddaje analizie konstrukcje figur. Jak się okazuje, obok tych z ruchomymi ramionami budowano także rzeźby, w których animowana była głowa czy język, bądź też inne części ciała. W kolejnym rozdziale omawia sposób ich użycia w czasie Wielkiego Tygodnia. Oprócz wykorzystywania w dramatyzacjach liturgicznych (praktyka obecna także w Polsce) posługiwano się nimi również w obrzędach paraliturgicznych (Włochy, Hiszpania) oraz w misteriach (Wyspy Brytyjskie). Dwa ostatnie rozdziały stanowią poszerzenie studium. Ukazują, jak rzeźby funkcjonowały poza Wielkim Tygodniem, a także w czasach nowożytnych.
Do rozprawy dołączono katalog obejmujący wszystkie znane autorowi obiekty. 153 opisy dokumentują zarówno rzeźby zachowane, jak i te znane jedynie ze źródeł historycznych. Obok nich umieszczono 53 zdjęcia. W większości mają niestety mały format.
Animowane podobizny ukrzyżowanego Chrystusa zachowały się we Włoszech, Hiszpanii, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Belgii, Czechach, Polsce, Francji i Słowacji; najwięcej w południowej Europie, szczególnie w środkowych rejonach Włoch. Polskich czytelników zainteresują z pewnością informacje dotyczące dwóch zabytków z naszego terytorium. Oprócz przywoływanej już figury z Mszczonowa ciekawe ustępy poświęcone są też rzeźbie z dawnego kościoła cystersów w Chełmnie, największej z zachowanych.
Książka jest wynikiem szerokich kwerend. W związku z tym, że przedstawia zagadnienia istotne dla badaczy z wielu krajów, wydana została w języku angielskim. Dobrze by jednak było, gdyby autor opublikował streszczenie rozprawy także w periodyku polskojęzycznym. Przemawiają za tym względy popularyzatorskie.
 

autor Kamil Kopania
tytuł Animated Sculptures of the Crucified Christ in the Religious Culture of the Latin Middle Ages
wydawnictwo Neriton
miejsce i rok Warszawa 2010
 

Komentarze
W najnowszym numerze
„Teatr. Krytycy” tom 2

„Teatr. Krytycy” tom 1

http://polskidramat.pl/http://www.instytut-teatralny.pl/projekty/konkurs-fotografii-teatralnej-iii-edycja/http://www.festiwalsingera.pl/


Nasz serwis korzysta z plików cookies zgodnie z polityką prywatności i plików cookies [dowiedz się więcej]. Zablokowanie zapisywania plików cookies na urządzeniu końcowym lub ich usunięcie możliwe jest po właściwym skonfigurowaniu ustawień przeglądarki internetowej. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.

Zamknij