Przewiń w lewo
Przewiń w prawo
Zwiń
Przegląd
3/2012
Noty o książkach
autor: Tomasz Kowalski
Noty o książkach
foto:

Na zdobiącym okładkę tomu słynnym autoportrecie z 1745 roku Hogarth umieścił trzy woluminy – dzieła Szekspira, Miltona i Swifta – składając w ten sposób hołd swoim artystycznym patronom. Sam nazywany przez współczesnych „Szekspirem malarstwa”, kształtował swoje poglądy estetyczne w opozycji wobec dominującego w jego czasach „wielkiego stylu”, ceniąc konkretne doświadczenie wynikające z miejsca i czasu wyżej niż abstrakcyjny uniwersalizm narzucanych artystom wzorców.
Analiza piękna (1753) jest wykładem estetycznej teorii Hogartha. W pierwszej części rozprawy omawia on podstawowe zasady, które „współpracują przy wytwarzaniu piękna”: stosowność (rozumianą jako użyteczność, dostosowanie do celu, jakiemu służy przedmiot), różnorodność, jednolitość, prostotę, złożoność i wielkość. Żadna z nich nie konstytuuje piękna samodzielnie, wymaga ono bowiem ich odpowiedniego połączenia. Wszystkie stanowią jednak pomocne narzędzia jego opisu.
Hogarth przedstawia zasady kompozycji z użyciem rozmaitych linii. Najwięcej uwagi poświęca liniom falistym i serpentynowym, wśród wielu ich kształtów wskazując te, w których najpełniej objawiają się wcześniej opisane zasady. W ten sposób definiuje linię piękna (widoczną także na wspomnianym autoportrecie) oraz linię wdzięku – przedstawianą na przykładzie skręconego rogu obfitości.
Grunt pod tezę, że to właśnie linie faliste odpowiedzialne są za tworzenie odczucia piękna, przygotowują umieszczone w przedmowie odwołania do Michała Anioła oraz dzieł starożytnych. Przede wszystkim jednak przywołuje Hogarth przykłady z natury i życia codziennego. Stąd fragmenty poświęcone pięknu ludzkiego ciała oraz obserwacje umożliwiające laikom skonfrontowanie prezentowanej teorii z rzeczywistością (odniesienia do ubiorów, architektury itp.). Osobne rozważania malarza dotyczą także światła, cienia i kolorów.
Polskie wydanie rozprawy poprzedzone jest wstępem tłumacza, Michała Lachmana. Nakreślona zostaje w nim panorama poglądów estetycznych epoki, stanowiąca punkt odniesienia dla teorii Hogartha. Lachman zwraca też uwagę na „mniej lub bardziej bezpośrednie związki z teatrem”, widoczne przede wszystkim w sposobie kompozycji jego rycin, przypominających scenografię z aktorami (w rozprawie teatr zajmuje marginalne miejsce). Zaletą tomu są funkcjonalnie dobrane ilustracje, przedstawiające nie tylko plansze, do których odwołuje się Hogarth w swoim wywodzie, lecz także inne jego ryciny wzmiankowane we wstępie. Pewną wadą – przeoczenia korektorskie.
 

autor: William Hogarth
tytuł: Analiza piękna
wydawca: słowo/obraz terytoria
miejsce i rok: Gdańsk 2011
 

Komentarze
W najnowszym numerze
„Teatr. Krytycy” tom 2

„Teatr. Krytycy” tom 1

http://polskidramat.pl/centrumsztukitanca.eu


Nasz serwis korzysta z plików cookies zgodnie z polityką prywatności i plików cookies [dowiedz się więcej]. Zablokowanie zapisywania plików cookies na urządzeniu końcowym lub ich usunięcie możliwe jest po właściwym skonfigurowaniu ustawień przeglądarki internetowej. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.

Zamknij