Przewiń w lewo
Przewiń w prawo
Zwiń
Przegląd
7/2016
Warszawskie pasaże: Pasaż zrujnowany
autor: Krzysztof Rutkowski
Warszawskie pasaże: Pasaż zrujnowany
foto: Zuzanna Waś

1.


Ruiny rozchylają się codziennie inaczej. Na Grochowskiej, naprzeciwko świeżo sprawionej Biedronki. Ruiny ronią deski, cegły, szmaty przypalone. W ruinach krzątają się muratorzy, ale oni ruin nie rujnują, oni je budują – poeci fantastycznych form.


Staję w oknie północnego pokoju i spoglądam na de-konstrukcję z tchem zapartym i z dłońmi na parapecie. Dziwy się dzieją, w powietrzu wiruje kurz i kłębią się duchy.


Widziałem muratora niosącego arkusz blachy niczym nagłowie białe drżące w powietrzu za krokiem. Murator był jak siostra szarytka w wierszu Norwida Do Bronisława Z., a tego dnia pamiętnego ruiny przybrały kształt paryskiego Domu Świętego Kazimierza.

 

2.


Tu ruiny i tam ruiny. Na Grochowskiej i w Paryżu. Pamiętam kwartał trzynastej dzielnicy sprzed lat trzydziestu, jeszcze spokojny i cichy, malwy w ogródkach, grajków na dachu i cymbalistę z wiaduktu nad ulicą Chevaleret. Teraz Dom Świętego Kazimierza osaczyły betonowe ściany i przeszklone tafle. Dom się broni, chociaż gęsia skóra coraz gęściej wyziera z tynku. Wokół domu piętrzą się ruiny w budowie.

 

3.


Pamiętam kamienicę na Grochowskiej sprzed lat trzech: przy bramie czuwał sklep miłosiernej siostry Leokadii, dającej bezdomnym mocne na krechę, zanim ruszyli na złomowe łowy pod Dworzec Wschodni lub w matecznik Mińskiej.


W podwórzu drzemali niewinni czarodzieje i „nieleniwie pies kroczył z ciężkiego spuszczon łańcucha”. Wiosną kwitły bzy. Najpierw zniknęła Leokadia, potem bzy i pies. Niewinni czarodzieje znaleźli robotę przy budowie ruin.

 

4.


Norwid zamieszkał w Domu Świętego Kazimierza, bo innego wyjścia nie znalazł. Zakład prowadzony przez siostry szarytki leżał daleko za rogatkami Paryża. „Ja nie mieszkam w Paryżu, ale o parę godzin za Paryżem w Ivry – pisał do Antoniego Zaleskiego – mieszkam przy Zakonie, jak maltańscy dziadowie moi, skąd mam co kwadrans parowy okręcik na Sekwanie do Paryża idący”.

 

5.


Wygnaniec drugiego stopnia: po pierwsze emigrant, po drugie więzień w kolonii karnej, bo tak nazywał Norwid przytułek, w który wtłoczył go los.


Norwid upokorzony, ale i pokorny. Norwid wygnany z miasta, jak Owidiusz, którego cytował w elegijnym liście Do Bronisława Z., stylizowanym heksametralnie, podpisanym Cyprianus Camillus Norwid:

 

Skarby i siły przewieją, ogóły całe zadrżą,
Z rzeczy świata tego zostaną tylko dwie,
Dwie tylko: poezja i dobroć… i więcej nic
Umiejętność nawet bez dwóch onych zbiednieje w papier.
Tak niebłahą są dwójcą te siostry dwie!…
Ty myśliłbyś, że z Paryża teraz do Ciebie piszę,
Tą przepłynionego Sekwaną, która co noc
Samobójstwo lub zbrodnię falami swymi
W płachty chłodne otula przy drżącym blasku gazu –

 

6.


Norwid spływał po Sekwanie „parowym okręcikiem” z kolonii karnej do Paryża i zostawał na noc w mieście w najtańszym hoteliku, bo siostry nikogo po ósmej wieczornej za bramę nie wpuszczały. Norwid się jednak nie skarżył.

 

7.


I ja się nie użalam. Z siódmego piętra spoglądam o zmierzchu, jak się ruiny w nowe kształty piętrzą. Niedawno odsłoniły wnętrze izby ze ścianami o barwie więdnącej botwiny, podobnej wnętrzu kwatery Cyprianusa.


Rankiem już ścian nie stało, spiętrzyły się nowe kształty, w miejscu po sklepie siostry Leokadii objawił się właz do Hadesu.


Podróż z siódmego piętra do włazu wymaga nie mniejszego trudu niż wyprawa Norwida z Ivry do Paryża. Peregrynacja homerycka, metamorfoza owidiuszowa. Z emigracji na wygnanie, choć nie wiem wyraźnie, gdzie dom, a gdzie grób.


Jutro pewnie właz zniknie, ruiny znowu zbudują się inaczej, ale tajemnych przejść donikąd szukać nie przestanę.
 

Komentarze
W najnowszym numerze
„Teatr. Krytycy” tom 2

„Teatr. Krytycy” tom 1

http://polskidramat.pl/centrumsztukitanca.eu


Nasz serwis korzysta z plików cookies zgodnie z polityką prywatności i plików cookies [dowiedz się więcej]. Zablokowanie zapisywania plików cookies na urządzeniu końcowym lub ich usunięcie możliwe jest po właściwym skonfigurowaniu ustawień przeglądarki internetowej. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.

Zamknij